«Να καθυστερήσουν οι έλεγχοι – Να βλέπουν τα… ενώτια – Τα κουρεμένα κοπάδια»: Οι διάλογοι που «καίνε» Λιβανό και Αραμπατζή

 
Αποκαλυπτικά για τις μεθοδεύσεις τα πρώτα στοιχεία της δικογραφίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
EUROKINISSI - ΙΝΤΙΜΕ
 
Γιάννης Μύττης 


Η δικογραφία που βρίσκεται πλέον στα χέρια της Βουλής πίσω από την καλά φυλασσόμενη αίθουσα Παύλος Μπακογιάννης», αποτυπώνει με ωμό τρόπο το παρασκήνιο πίσω από ελέγχους και επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, φέρνοντας στο φως διαλόγους που μέχρι πρότινος παρέμεναν «κλειδωμένοι» στην αίθουσα 168, και εμπλέκουν τα τότε υπουργικά στελέχη Σπήλιο Λιβανό, που εκ πρώτης φαίνεται να αναφέρεται από συνεργάτες και όχι απευθείας σε συνομιλίες μέχρι τις έως τώρα πληροφορίες, αλλά και τη Φωτεινή Αραμπατζή.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.

Σύμφωνα με πληροφορίες από το απόρρητο υλικό, ωστόσο, αποτυπώνεται με καθαρό τρόπο το πώς –σύμφωνα με την έρευνα– διαχειρίζονταν κρίσιμες διαδικασίες εντός του ΟΠΕΚΕΠΕ, φωτίζοντας ένα πλέγμα παρεμβάσεων, καθυστερήσεων και «διευκολύνσεων» γύρω από ελέγχους και επιδοτήσεις.


►Γιατί ο Σκρέκας ζήτησε η δουλειά να γίνει «χεράτα», τα… βόδια της Παπακώστα και «το ζητάει ο Καραμανλής»
Η Αραμπατζή και οι κτηνοτρόφοι στα Άγγιστα Σερρών

Στις 26 Αυγούστου, η τότε υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Φωτεινή Αραμπατζή εμφανίζεται να αναφέρεται σε τρεις κτηνοτρόφους από την Αγγίστα Σερρών, οι οποίοι επρόκειτο να ελεγχθούν από τον ΟΠΕΚΕΠΕ τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Παρά το γεγονός ότι –όπως σημειώνεται– είχαν ήδη ελεγχθεί το 2020, θέτει ευθέως το ερώτημα προς τον τότε πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρη Μελά: «τι μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό;».

Η απάντηση που καταγράφεται αφήνει περιθώρια χειρισμών: ο έλεγχος «δεν μπορεί να μην γίνει», καθώς έχει ήδη αποφασιστεί, ωστόσο μπορεί να καθυστερήσει. Η συζήτηση ολοκληρώνεται με αίτημα να μην υπάρξει αυστηρή αντιμετώπιση κατά τον έλεγχο και με δέσμευση για παρέμβαση στην αρμόδια περιφερειακή υπηρεσία.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τη δικογραφία, οι τρεις κτηνοτρόφοι δεν κατέστη δυνατό να ταυτοποιηθούν.


Να καθυστερήσει ο έλεγχος, διατάζουν οι «συνεργάτες Λιβανού»

Στο δεύτερο σκέλος, που αφορά τον τότε υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Σπήλιο Λιβανό, καταγράφεται τηλεφωνική επικοινωνία της 22ας Σεπτεμβρίου 2021 μεταξύ του Δημήτρη Μελά και συνεργάτη του υπουργού.

Αρχικά, ζητείται αποστολή λίστας δικαιούχων από την Αιτωλοακαρνανία για τα μανταρίνια. Ωστόσο, η συζήτηση μετατοπίζεται σε επιτόπιο έλεγχο που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί σε συγκεκριμένους παραγωγούς, οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως «φίλοι».

Σύμφωνα με το περιεχόμενο της συνομιλίας, διατυπώνεται πρόταση να καθυστερήσει ο έλεγχος «όσο περισσότερο γίνεται», με το επιχείρημα ότι μέρος του ζωικού κεφαλαίου είναι νεαρής ηλικίας. Η απάντηση του προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ αποτυπώνει την κρισιμότητα του αιτήματος: «είναι 20%» επισημαίνει, για να προσθέσει «τι θέλετε να κάνουμε, να περιμένουμε να μεγαλώσουν;».
Η κομπίνα με το σκουλαρίκι – Πώς «μαγείρευαν» τους ελέγχους

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά –και αποκαλυπτικά– κομμάτια της δικογραφίας αφορά τον τρόπο με τον οποίο, σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες συνομιλίες, επιχειρείται να «στηθεί» ένας επιτόπιος έλεγχος ώστε να περάσει χωρίς συνέπειες, πειράζοντας τα σκουλαρίκι με τα ζώα.

Ενώ είχε ήδη προγραμματιστεί έλεγχος για τα τέλη Σεπτεμβρίου 2021, οι συνομιλίες δείχνουν μια συντονισμένη προσπάθεια να καθυστερήσει ή να «μαλακώσει» η διαδικασία. Ο τότε πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρης Μελάς αναφέρει ότι δέχθηκε τηλεφώνημα από το γραφείο υπουργού (σ.σ. Λιβανού), καθώς οι συγκεκριμένοι παραγωγοί «είναι δικοί τους», με αρχικό αίτημα ακόμη και την ακύρωση του ελέγχου.


Η συζήτηση που ακολουθεί αποτυπώνει με ωμό τρόπο τη «λύση».

Ο Δημήτρης Νικολούζος συνεργάτης του υπουργού, προτείνει οι παραγωγοί να μην εμφανιστούν καν στον έλεγχο, επικαλούμενοι ακόμη και ιατρικούς λόγους για να τον αναβάλουν. Παράλληλα, ξεδιπλώνεται η βασική «τεχνική»: τα ενώτια – τα γνωστά σκουλαρίκια στα ζώα.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη συνομιλία:

«Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να κάνουν εκτίμηση ηλικίας… αρκεί να βλέπουν τα ενώτια».

Με άλλα λόγια, το «κλειδί» δεν είναι ο πραγματικός αριθμός ή η ηλικία των ζώων, αλλά η εικόνα που παρουσιάζεται στον έλεγχο.


Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται, η οδηγία είναι σαφής:να τοποθετηθούν ενώτια, ιδίως στα νεαρά ζώα
να διαμορφωθεί η εικόνα πριν τον έλεγχο
και, εφόσον χρειαστεί, να διορθωθούν τα στοιχεία εκ των υστέρων με διοικητική πράξη

Η «συνταγή» συμπληρώνεται με τη συμφωνία ότι τον Δεκέμβριο θα προσαρμοστούν οι δηλώσεις, ώστε να ευθυγραμμιστούν με τα ευρήματα του ελέγχου, αποφεύγοντας κυρώσεις.

Η υπόθεση δεν μένει στη θεωρία. Στον επιτόπιο έλεγχο της 27ης Σεπτεμβρίου 2021 για τον παραγωγό Δημήτριο Κατσούλα εντοπίζονται 93 ζώα, ενώ είχαν δηλωθεί 179. Παρά τη σημαντική απόκλιση, ο παραγωγός υποβάλλει αίτημα διοικητικής πράξης για να μειώσει τον αριθμό στα 92 – αίτημα που γίνεται αποδεκτό. Έτσι, όχι μόνο αποφεύγει κυρώσεις, αλλά λαμβάνει κανονικά τη συνδεδεμένη ενίσχυση.

Το συγκεκριμένο παράδειγμα, όπως αποτυπώνεται στη δικογραφία, σκιαγραφεί έναν μηχανισμό όπου ο έλεγχος δεν λειτουργεί ως φίλτρο, αλλά ως διαδικασία που μπορεί να «ρυθμιστεί» εκ των προτέρων και να διορθωθεί εκ των υστέρων.
Τα «κουρεμένα» κοπάδια και οι «διορθώσεις» δικαιωμάτων – Πώς τα 73 ζώα έγιναν 194

Τα στοιχεία της δικογραφίας αποτυπώνουν με αριθμούς και πραγματικά περιστατικά το πώς, σύμφωνα με την έρευνα, οι αποκλίσεις στους ελέγχους όχι μόνο δεν οδηγούσαν σε κυρώσεις, αλλά μπορούσαν να «διορθωθούν» εκ των υστέρων.


Στην περίπτωση του Δημήτριου Κατσούλα, η εικόνα είναι ενδεικτική: για το 2021 δηλώθηκαν 212 ζώα, ενώ στον επιτόπιο έλεγχο εντοπίστηκαν μόλις 95. Παρά τη σημαντική απόκλιση, δεν επιβλήθηκαν κυρώσεις.

Αντιθέτως, ο παραγωγός συνέχισε να λαμβάνει κανονικά επιδοτήσεις, με το συνολικό ποσό για την περίοδο 2019–2024 να φτάνει τα 70.580,15 ευρώ.

Ανάλογη είναι η εικόνα και για δεύτερο παραγωγό. Στον έλεγχο εντοπίστηκαν 73 ζώα, ενώ είχαν δηλωθεί 161. Η λύση που επιλέχθηκε ήταν η υποβολή διοικητικής πράξης για «διόρθωση» των στοιχείων – από 161 σε 70 ζώα – αίτημα που έγινε αποδεκτό. Έτσι, ο παραγωγός έλαβε κανονικά τη συνδεδεμένη ενίσχυση για το 2021.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και στη βασική ενίσχυση: δηλώθηκαν 194 ζώα, εντοπίστηκαν 73, χωρίς να υπάρξουν επιπλέον κυρώσεις. Οι συνολικές επιδοτήσεις για την περίοδο 2019–2024 ανήλθαν σε 59.129,07 ευρώ.

Η πρακτική που περιγράφεται είναι σαφής: οι αποκλίσεις καταγράφονται, αλλά στη συνέχεια «θεραπεύονται» μέσω διοικητικών πράξεων, επιτρέποντας τη συνέχιση των πληρωμών.


Την ίδια ώρα, σε παράλληλο επίπεδο, οι συνομιλίες αποτυπώνουν και παρεμβάσεις για «διευθετήσεις» σε υποθέσεις δικαιωμάτων. Στις 8 Δεκεμβρίου 2021, ο τότε πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρης Μελάς συνομιλεί με συνεργάτη του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, σχετικά με υπόθεση της οικογένειας Παπαθανασίου, ιδιοκτητών τυροκομείου στο Αγρίνιο.

Σύμφωνα με τη συνομιλία, τίθεται αίτημα να «διορθωθεί» ζήτημα μεταβίβασης δικαιωμάτων που είχε ακυρωθεί, με την επισήμανση ότι πρόκειται για υποστηρικτές του υπουργού. Ο Μελάς απαντά με όρους διαδικασίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αποδοχής, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η υπόθεση επανέρχεται λίγες ημέρες αργότερα, με την πίεση να επαναδιατυπώνεται – αυτή τη φορά με πολιτικό πρόσημο, καθώς γίνεται λόγος για «ψηφοφόρους». Στην τελική επικοινωνία, ο Μελάς σημειώνει ότι υπάρχει ακόμη χρόνος και ότι θα εξετάσει το θέμα με την αρμόδια υπηρεσία, με τη συνομιλία να κλείνει με τη χαρακτηριστική φράση: «Έγινε».

Το κοινό νήμα που διατρέχει τις υποθέσεις είναι η δυνατότητα παρέμβασης και προσαρμογής: είτε μέσω διοικητικών πράξεων που «ευθυγραμμίζουν» τα στοιχεία με τους ελέγχους, είτε μέσω χειρισμών σε εκκρεμείς διαδικασίες.
Η διαπίστωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας

Στο ίδιο πλαίσιο, η έρευνα εντοπίζει τη δημιουργία τεχνητών προϋποθέσεων, ώστε να εμφανίζονται ως επιλέξιμες περιπτώσεις που υπό κανονικές συνθήκες θα απορρίπτονταν. Μια διαδικασία που, σύμφωνα με τη δικογραφία, αλλοιώνει τον ίδιο τον πυρήνα των ελέγχων και μετατρέπει το σύστημα επιδοτήσεων σε πεδίο «διαχείρισης» αντί για μηχανισμό αξιολόγησης.

Το συμπέρασμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, όπως αποτυπώνεται στο υλικό, λειτουργεί πλέον ως βασικός άξονας της υπόθεσης που βρίσκεται στη Βουλή. Ένα υλικό που δεν περιορίζεται σε επιμέρους περιστατικά, αλλά περιγράφει –με όρους συστηματικότητας– έναν τρόπο λειτουργίας που θέτει στο επίκεντρο την πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

* Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά εδώ