Καισαριανή: Οι ήρωες του Guardian και ο αντικομμουνισμός του Στάθη Καλύβα
zoornalistas
Περιήγηση στον ζωολογικό κήπο των media, της ενημέρωσης και της (μικρο)πολιτικής
Καισαριανή: Οι ήρωες του Guardian και ο αντικομμουνισμός του Στάθη Καλύβα
https://www.zoornalistas.com/2026/02/guardian.html
Feb 24th 2026, 19:27
Η δημοσίευση των φωτογραφιών από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής έφερε στο φως κάτι πολύ περισσότερο από ένα αρχειακό εύρημα. Έφερε στο φως ένα ιστορικό τεκμήριο που αποτυπώνει τους 200 κομμουνιστές λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους την Πρωτομαγιά του 1944. Ο βρετανικός Guardian σε εκτενές αφιέρωμα αντιμετώπισε το υλικό με τον αυτονόητο σεβασμό. Ως μια σπάνια οπτική μαρτυρία ναζιστικού εγκλήματος, ως ένα κομμάτι της ευρωπαϊκής μνήμης του πολέμου και τέλος ως ένα ιστορικό ντοκουμέντο που προσθέτει βάθος στην κατανόηση της Κατοχής στην Ελλάδα.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, ο Στάθης Καλύβας, μέσα από την Καθημερινή, επέλεξε να αμφισβητήσει τη συμβολή της δημοσίευσης των φωτογραφιών στη «βαθύτερη ιστορική γνώση», κάνοντας λόγο για «συγκινησιακή φόρτιση και πολιτική χειραγώγηση» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο «ιστορικής στρέβλωσης». Μια τοποθέτηση που εντάσσεται σε μια σαφή ιδεολογική γραμμή απομείωσης της αντιστασιακής μνήμης επειδή αυτή αφορά το ΚΚΕ και την Αριστερά.
Από το ναζιστικό έγκλημα στην ιδεολογική εμμονή
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής καλύπτουν ένα υπαρκτό ιστορικό κενό. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε οπτικό υλικό από τις εκτελέσεις στο Σκοπευτήριο. Σε μια χώρα με περιορισμένες φωτογραφικές αποτυπώσεις των γερμανικών θηριωδιών, κάθε τέτοιο εύρημα ενισχύει την τεκμηρίωση. Η εικόνα λειτουργεί ως πρωτογενής πηγή καθώς επιβεβαιώνει μαρτυρίες για τη στάση των 200 κομμουνιστών μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων κήρυξε τις φωτογραφίες μνημεία, ενώ η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη μίλησε για «εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας» που «δίνουν πρόσωπο» στις μαρτυρίες. Η θεσμική αυτή αναγνώριση καταρρίπτει εκ των πραγμάτων τον ισχυρισμό περί περιορισμένης ιστορικής αξίας.
Κι όμως, αντί η συζήτηση να επικεντρωθεί στο κατοχικό έγκλημα, μετατοπίζεται από τον Καλύβα στην πολιτική ταυτότητα των εκτελεσθέντων με τον ιστορικό να επαναλαμβάνει μετεμφυλιακά κλισέ και να υπενθυμίζει ασθμαίνοντας ότι οι κομμουνιστές επιδίωκαν επανάσταση και σοβιετικού τύπου καθεστώς κλπ κλπ. Η τεχνητή αυτή μετατόπιση από την ουσία στις εμμονές του αρθρογράφου λειτουργεί ως ιδεολογικό φίλτρο καθώς η εκτέλεση αξιολογείται μέσα από τον πολιτικό στόχο των θυμάτων. Μόνο που το αποτέλεσμα πέρα από την μονότονη επανάληψη πολιτικών κλισέ της Δεξιάς έρχεται και σχετικοποιεί την θυσία των 200 κομμουνιστών και το χειρότερο, ξεπλένει το έγκλημα των ναζί.
Το άγχος της διεθνούς αναγνώρισης
Η διεθνής προβολή των φωτογραφιών ανέδειξε την Καισαριανή ως μέρος της ευρωπαϊκής αντιφασιστικής κληρονομιάς. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται το ιδεολογικό άγχος του Στάθη Καλύβα και της Δεξιάς καθώς κάθε αναγνώριση της συμβολής της Αριστεράς στην Αντίσταση θεωρείται απειλή για το μεταπολεμικό αφήγημα που οικοδομήθηκε πάνω στην περιθωριοποίηση του ΕΑΜικού κινήματος.
Η σκληρή γραμμή απέναντι στη μνήμη της Αριστεράς εμφανίζεται ως συνέχεια μιας παράδοσης που αντιμετωπίζει την αντιφασιστική δράση των κομμουνιστών με καχυποψία και διαρκή ανάγκη αποδόμησης. Έτσι, το ιστορικό τεκμήριο υποβάλλεται σε ιδεολογικό έλεγχο προτού αναγνωριστεί.
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής καταγράφουν ένα έγκλημα. Η αξία τους δεν εξαρτάται από το αν οι εκτελεσθέντες είχαν πολιτικό πρόγραμμα για την επόμενη ημέρα. Η επιμονή να τεθεί αυτό ως προϋπόθεση αναγνώρισης αποκαλύπτει περισσότερο το βάρος του αντικομμουνισμού παρά κάποια ψύχραιμη ιστοριογραφική ανάλυση. Η Ιστορία, όταν γίνεται πεδίο ιδεολογικής εκκαθάρισης, χάνει την ουσία της. Και η Καισαριανή αξίζει κάτι πολύ σοβαρότερο από αντικομμουνιστικές αναλύσεις επιπέδου Στάθη Καλύβα.
You are receiving this email because you subscribed to this feed at https://blogtrottr.com?lctg=1169672
If you no longer wish to receive these emails, you can unsubscribe here:
https://blogtrottr.com/unsubscribe/nfz/FfCjQp?lctg=1169672
Περιήγηση στον ζωολογικό κήπο των media, της ενημέρωσης και της (μικρο)πολιτικής
Καισαριανή: Οι ήρωες του Guardian και ο αντικομμουνισμός του Στάθη Καλύβα
https://www.zoornalistas.com/2026/02/guardian.html
Feb 24th 2026, 19:27
Η δημοσίευση των φωτογραφιών από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής έφερε στο φως κάτι πολύ περισσότερο από ένα αρχειακό εύρημα. Έφερε στο φως ένα ιστορικό τεκμήριο που αποτυπώνει τους 200 κομμουνιστές λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους την Πρωτομαγιά του 1944. Ο βρετανικός Guardian σε εκτενές αφιέρωμα αντιμετώπισε το υλικό με τον αυτονόητο σεβασμό. Ως μια σπάνια οπτική μαρτυρία ναζιστικού εγκλήματος, ως ένα κομμάτι της ευρωπαϊκής μνήμης του πολέμου και τέλος ως ένα ιστορικό ντοκουμέντο που προσθέτει βάθος στην κατανόηση της Κατοχής στην Ελλάδα.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, ο Στάθης Καλύβας, μέσα από την Καθημερινή, επέλεξε να αμφισβητήσει τη συμβολή της δημοσίευσης των φωτογραφιών στη «βαθύτερη ιστορική γνώση», κάνοντας λόγο για «συγκινησιακή φόρτιση και πολιτική χειραγώγηση» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο «ιστορικής στρέβλωσης». Μια τοποθέτηση που εντάσσεται σε μια σαφή ιδεολογική γραμμή απομείωσης της αντιστασιακής μνήμης επειδή αυτή αφορά το ΚΚΕ και την Αριστερά.
Από το ναζιστικό έγκλημα στην ιδεολογική εμμονή
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής καλύπτουν ένα υπαρκτό ιστορικό κενό. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε οπτικό υλικό από τις εκτελέσεις στο Σκοπευτήριο. Σε μια χώρα με περιορισμένες φωτογραφικές αποτυπώσεις των γερμανικών θηριωδιών, κάθε τέτοιο εύρημα ενισχύει την τεκμηρίωση. Η εικόνα λειτουργεί ως πρωτογενής πηγή καθώς επιβεβαιώνει μαρτυρίες για τη στάση των 200 κομμουνιστών μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων κήρυξε τις φωτογραφίες μνημεία, ενώ η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη μίλησε για «εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας» που «δίνουν πρόσωπο» στις μαρτυρίες. Η θεσμική αυτή αναγνώριση καταρρίπτει εκ των πραγμάτων τον ισχυρισμό περί περιορισμένης ιστορικής αξίας.
Κι όμως, αντί η συζήτηση να επικεντρωθεί στο κατοχικό έγκλημα, μετατοπίζεται από τον Καλύβα στην πολιτική ταυτότητα των εκτελεσθέντων με τον ιστορικό να επαναλαμβάνει μετεμφυλιακά κλισέ και να υπενθυμίζει ασθμαίνοντας ότι οι κομμουνιστές επιδίωκαν επανάσταση και σοβιετικού τύπου καθεστώς κλπ κλπ. Η τεχνητή αυτή μετατόπιση από την ουσία στις εμμονές του αρθρογράφου λειτουργεί ως ιδεολογικό φίλτρο καθώς η εκτέλεση αξιολογείται μέσα από τον πολιτικό στόχο των θυμάτων. Μόνο που το αποτέλεσμα πέρα από την μονότονη επανάληψη πολιτικών κλισέ της Δεξιάς έρχεται και σχετικοποιεί την θυσία των 200 κομμουνιστών και το χειρότερο, ξεπλένει το έγκλημα των ναζί.
Το άγχος της διεθνούς αναγνώρισης
Η διεθνής προβολή των φωτογραφιών ανέδειξε την Καισαριανή ως μέρος της ευρωπαϊκής αντιφασιστικής κληρονομιάς. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται το ιδεολογικό άγχος του Στάθη Καλύβα και της Δεξιάς καθώς κάθε αναγνώριση της συμβολής της Αριστεράς στην Αντίσταση θεωρείται απειλή για το μεταπολεμικό αφήγημα που οικοδομήθηκε πάνω στην περιθωριοποίηση του ΕΑΜικού κινήματος.
Η σκληρή γραμμή απέναντι στη μνήμη της Αριστεράς εμφανίζεται ως συνέχεια μιας παράδοσης που αντιμετωπίζει την αντιφασιστική δράση των κομμουνιστών με καχυποψία και διαρκή ανάγκη αποδόμησης. Έτσι, το ιστορικό τεκμήριο υποβάλλεται σε ιδεολογικό έλεγχο προτού αναγνωριστεί.
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής καταγράφουν ένα έγκλημα. Η αξία τους δεν εξαρτάται από το αν οι εκτελεσθέντες είχαν πολιτικό πρόγραμμα για την επόμενη ημέρα. Η επιμονή να τεθεί αυτό ως προϋπόθεση αναγνώρισης αποκαλύπτει περισσότερο το βάρος του αντικομμουνισμού παρά κάποια ψύχραιμη ιστοριογραφική ανάλυση. Η Ιστορία, όταν γίνεται πεδίο ιδεολογικής εκκαθάρισης, χάνει την ουσία της. Και η Καισαριανή αξίζει κάτι πολύ σοβαρότερο από αντικομμουνιστικές αναλύσεις επιπέδου Στάθη Καλύβα.
You are receiving this email because you subscribed to this feed at https://blogtrottr.com?lctg=1169672
If you no longer wish to receive these emails, you can unsubscribe here:
https://blogtrottr.com/unsubscribe/nfz/FfCjQp?lctg=1169672