Έζησα τον θόρυβο των τυπογραφικών μηχανών, τη σιωπή των σέρβερ και τώρα την εποχή που τελειώνει
zoornalistas
Περιήγηση στον ζωολογικό κήπο των media, της ενημέρωσης και της (μικρο)πολιτικής
Έζησα τον θόρυβο των τυπογραφικών μηχανών, τη σιωπή των σέρβερ και τώρα την εποχή που τελειώνει
https://www.zoornalistas.com/2026/02/blog-post_7.html
Feb 7th 2026, 06:57
του Γιάννη Βαθυά*
Είχα την τύχη να εργαστώ για δεκαετίες στα πιο σημαντικά μέσα ενημέρωσης της χώρας. Από την εποχή της λινοτυπίας, τότε που η είδηση είχε βάρος όχι μόνο πολιτικό αλλά και κυριολεκτικά, σε μολύβι, σε ιδρώτα, σε χρόνο. Έζησα τη μετάβαση στη φωτοσύνθεση, την πρώτη ψηφιακή επανάσταση που μας φάνηκε τότε σχεδόν επιστημονική φαντασία. Και έφτασα στο σήμερα, όπου η δουλειά γίνεται σχεδόν αποκλειστικά μπροστά σε μια οθόνη, με ένα πληκτρολόγιο και μια σύνδεση στο διαδίκτυο. Έζησα τον θόρυβο των μηχανών και τη σιωπή των servers. Και όσο περνούν τα χρόνια, δεν μπορώ να μην σκέφτομαι το μεγάλο παράδοξο, όσο η τεχνολογία προχωρά, τόσο ο Τύπος πλήττεται, τόσο η ενημέρωση αλλάζει μορφή.
Υπάρχει ευθύνη σε αυτή τη φθορά; Η εύκολη απάντηση είναι να δείξουμε τους άλλους. Τις πλατφόρμες, τους αλγόριθμους, την τεχνητή νοημοσύνη, τις αγορές. Αλλά η αλήθεια είναι πιο σύνθετη. Υπάρχει ευθύνη και δική μας, των ανθρώπων των media. Υπάρχει ευθύνη στις επιλογές που κάναμε, στα μοντέλα που ακολουθήσαμε, στις στιγμές που πιστέψαμε ότι η ιστορία θα συνεχίσει να μας δικαιώνει επειδή απλώς υπήρχαμε. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και το αναπόφευκτο πέρασμα. Η εξέλιξη δεν ρωτά. Προχωρά. Και η ενημέρωση, όπως κάθε ζωντανός οργανισμός, αναγκάζεται να αλλάζει για να επιβιώσει.
Τα τελευταία χρόνια νιώθω ότι δεν αλλάζει απλώς ο τρόπος που παράγεται η είδηση. Αλλάζει η ίδια η έννοια της ενημέρωσης. Κάποτε η πληροφορία ήταν σπάνια. Τώρα είναι παντού. Κάποτε ο δημοσιογράφος έψαχνε την είδηση. Σήμερα η είδηση κυνηγά τον πολίτη, ή μάλλον τον βομβαρδίζει. Μέσα σε αυτό το χάος, η αξία της αξιοπιστίας έγινε πιο μεγάλη από ποτέ. Και ταυτόχρονα πιο δύσκολο να χρηματοδοτηθεί.
Όταν είδα τις 300 απολύσεις στη Washington Post, έναν οργανισμό, με πανίσχυρο ιδιοκτήτη, που για γενιές δημοσιογράφων λειτουργούσε σαν σημείο αναφοράς, σαν κάτι σχεδόν αθάνατο, δεν σκέφτηκα μόνο το μέγεθος της είδησης. Σκέφτηκα τη συμβολική της διάσταση. Αν ακόμη και τέτοιοι θεσμοί, διότι κάποιοι οργανισμοί είναι πράγματι θεσμοί, αναγκάζονται να συρρικνωθούν δραματικά, τότε το ζήτημα δεν είναι επιχειρησιακό. Είναι ιστορικό.
Δεν πρόκειται απλώς για μια εφημερίδα που μειώνει το κόστος. Πρόκειται για μια εποχή που τελειώνει. Για ένα μοντέλο ενημέρωσης που χτίστηκε πάνω σε κυκλοφορία, κύρος και διαφήμιση και που τώρα παλεύει να επιβιώσει σε έναν κόσμο όπου το κοινό μεγάλωσε πιστεύοντας ότι η πληροφορία πρέπει να είναι δωρεάν.
Αλλά η πληροφορία δεν είναι ποτέ δωρεάν. Πίσω από κάθε σοβαρή είδηση υπάρχει χρόνος, έρευνα, διασταύρωση, νομική προστασία, εμπειρία, αποτυχίες, κίνδυνος. Υπάρχει ανθρώπινη ζωή. Όταν μειώνονται οι πόροι, μειώνονται και όλα αυτά. Και τότε αρχίζει να μικραίνει ο κόσμος της ενημέρωσης. Κλείνουν διεθνή γραφεία. Μειώνονται οι έρευνες. Εξαφανίζονται θέματα που δεν φέρνουν clicks αλλά χτίζουν γνώση.
Ζούμε σε μια εποχή όπου η κοινωνία χρειάζεται περισσότερο από ποτέ αξιόπιστη ενημέρωση και ταυτόχρονα δείχνει λιγότερη διάθεση να πληρώσει γι' αυτή. Είναι μια αντίφαση που δεν έχει ακόμη λυθεί. Και ίσως είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η δημοσιογραφία.
Σκέφτομαι συχνά ότι η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι τεχνολογική. Είναι ψυχολογική. Οι παλιές γενιές μεγάλωσαν με την ιδέα ότι η εφημερίδα είναι θεσμός. Οι νεότερες μεγάλωσαν με την ιδέα ότι η πληροφορία είναι υπηρεσία. Και οι υπηρεσίες, στον ψηφιακό κόσμο, πρέπει να είναι άμεσες, προσωποποιημένες και, ιδανικά, δωρεάν. Η σχέση μέσου και μηνύματος μεταλλάσσεται διαρκώς.
Σήμερα η ενημέρωση δεν περνά μόνο από δημοσιογράφους και εκδότες. Περνά από πλατφόρμες, αλγόριθμους, μηχανές αναζήτησης και πλέον από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Αυτά αποφασίζουν τι θα δούμε, πότε θα το δούμε και αν θα το δούμε. Και όσο πιο πολύ μεταφέρεται εκεί η προσοχή του κοινού, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τα παραδοσιακά μέσα να συντηρήσουν το μοντέλο τους.
Δεν πιστεύω ότι η λεγόμενη σοβαρή ή έγκυρη δημοσιογραφία θα εξαφανιστεί. Η ανάγκη της κοινωνίας για αλήθεια, για έλεγχο εξουσίας, για αφήγηση της πραγματικότητας, είναι βαθιά ανθρώπινη. Αλλά πιστεύω ότι αλλάζει η μορφή της. Και σε αυτή τη μετάβαση θα χαθούν πράγματα. Ίσως χαθεί η πολυφωνία. Ίσως χαθεί η πολυτέλεια του χρόνου που απαιτεί η βαθιά έρευνα. Ίσως χαθεί η αίσθηση ότι η ενημέρωση είναι δημόσιο αγαθό.
Κάποιες φορές αναρωτιέμαι αν ζούμε απλώς μια ακόμη τεχνολογική μετάβαση, όπως από τη λινοτυπία στη φωτοσύνθεση, ή αν ζούμε κάτι βαθύτερο. Μια αλλαγή στον τρόπο που οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται την αλήθεια. Η πληροφορία θα συνεχίσει να υπάρχει. Θα είναι περισσότερη από ποτέ. Αλλά η ενημέρωση, η πραγματική, ελεγμένη, ανεξάρτητη ενημέρωση, θα έχει πάντα κόστος. Το ερώτημα της εποχής μας δεν είναι αν μπορούμε να παράγουμε πληροφορία. Μπορούμε, και μάλιστα υπερβολικά εύκολα. Το ερώτημα είναι αν, ως κοινωνίες, είμαστε ακόμη διατεθειμένοι να πληρώνουμε το κόστος της αλήθειας.
• *Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Andros24 (andros24.gr) με τίτλο «Πληροφορία, ενημέρωση, επικοινωνία και το κόστος της αλήθειας». Ο Γιάννης Βαθυάς είναι πολύπειρος δημοσιογράφος και ανάμεσα στa Μέσα που υπηρέτησε κορυφαία θέση κατέχει η Καθημερινή, στην οποία επί δεκαετίες υπήρξε διευθυντικό στέλεχος. Σήμερα είναι επικεφαλής του γραφείου Τύπου του Δήμου Άνδρου. (Harddog)
You are receiving this email because you subscribed to this feed at https://blogtrottr.com?lctg=1169672
If you no longer wish to receive these emails, you can unsubscribe here:
https://blogtrottr.com/unsubscribe/nfz/FfCjQp?lctg=1169672
Περιήγηση στον ζωολογικό κήπο των media, της ενημέρωσης και της (μικρο)πολιτικής
Έζησα τον θόρυβο των τυπογραφικών μηχανών, τη σιωπή των σέρβερ και τώρα την εποχή που τελειώνει
https://www.zoornalistas.com/2026/02/blog-post_7.html
Feb 7th 2026, 06:57
του Γιάννη Βαθυά*
Είχα την τύχη να εργαστώ για δεκαετίες στα πιο σημαντικά μέσα ενημέρωσης της χώρας. Από την εποχή της λινοτυπίας, τότε που η είδηση είχε βάρος όχι μόνο πολιτικό αλλά και κυριολεκτικά, σε μολύβι, σε ιδρώτα, σε χρόνο. Έζησα τη μετάβαση στη φωτοσύνθεση, την πρώτη ψηφιακή επανάσταση που μας φάνηκε τότε σχεδόν επιστημονική φαντασία. Και έφτασα στο σήμερα, όπου η δουλειά γίνεται σχεδόν αποκλειστικά μπροστά σε μια οθόνη, με ένα πληκτρολόγιο και μια σύνδεση στο διαδίκτυο. Έζησα τον θόρυβο των μηχανών και τη σιωπή των servers. Και όσο περνούν τα χρόνια, δεν μπορώ να μην σκέφτομαι το μεγάλο παράδοξο, όσο η τεχνολογία προχωρά, τόσο ο Τύπος πλήττεται, τόσο η ενημέρωση αλλάζει μορφή.
Υπάρχει ευθύνη σε αυτή τη φθορά; Η εύκολη απάντηση είναι να δείξουμε τους άλλους. Τις πλατφόρμες, τους αλγόριθμους, την τεχνητή νοημοσύνη, τις αγορές. Αλλά η αλήθεια είναι πιο σύνθετη. Υπάρχει ευθύνη και δική μας, των ανθρώπων των media. Υπάρχει ευθύνη στις επιλογές που κάναμε, στα μοντέλα που ακολουθήσαμε, στις στιγμές που πιστέψαμε ότι η ιστορία θα συνεχίσει να μας δικαιώνει επειδή απλώς υπήρχαμε. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και το αναπόφευκτο πέρασμα. Η εξέλιξη δεν ρωτά. Προχωρά. Και η ενημέρωση, όπως κάθε ζωντανός οργανισμός, αναγκάζεται να αλλάζει για να επιβιώσει.
Τα τελευταία χρόνια νιώθω ότι δεν αλλάζει απλώς ο τρόπος που παράγεται η είδηση. Αλλάζει η ίδια η έννοια της ενημέρωσης. Κάποτε η πληροφορία ήταν σπάνια. Τώρα είναι παντού. Κάποτε ο δημοσιογράφος έψαχνε την είδηση. Σήμερα η είδηση κυνηγά τον πολίτη, ή μάλλον τον βομβαρδίζει. Μέσα σε αυτό το χάος, η αξία της αξιοπιστίας έγινε πιο μεγάλη από ποτέ. Και ταυτόχρονα πιο δύσκολο να χρηματοδοτηθεί.
Όταν είδα τις 300 απολύσεις στη Washington Post, έναν οργανισμό, με πανίσχυρο ιδιοκτήτη, που για γενιές δημοσιογράφων λειτουργούσε σαν σημείο αναφοράς, σαν κάτι σχεδόν αθάνατο, δεν σκέφτηκα μόνο το μέγεθος της είδησης. Σκέφτηκα τη συμβολική της διάσταση. Αν ακόμη και τέτοιοι θεσμοί, διότι κάποιοι οργανισμοί είναι πράγματι θεσμοί, αναγκάζονται να συρρικνωθούν δραματικά, τότε το ζήτημα δεν είναι επιχειρησιακό. Είναι ιστορικό.
Δεν πρόκειται απλώς για μια εφημερίδα που μειώνει το κόστος. Πρόκειται για μια εποχή που τελειώνει. Για ένα μοντέλο ενημέρωσης που χτίστηκε πάνω σε κυκλοφορία, κύρος και διαφήμιση και που τώρα παλεύει να επιβιώσει σε έναν κόσμο όπου το κοινό μεγάλωσε πιστεύοντας ότι η πληροφορία πρέπει να είναι δωρεάν.
Αλλά η πληροφορία δεν είναι ποτέ δωρεάν. Πίσω από κάθε σοβαρή είδηση υπάρχει χρόνος, έρευνα, διασταύρωση, νομική προστασία, εμπειρία, αποτυχίες, κίνδυνος. Υπάρχει ανθρώπινη ζωή. Όταν μειώνονται οι πόροι, μειώνονται και όλα αυτά. Και τότε αρχίζει να μικραίνει ο κόσμος της ενημέρωσης. Κλείνουν διεθνή γραφεία. Μειώνονται οι έρευνες. Εξαφανίζονται θέματα που δεν φέρνουν clicks αλλά χτίζουν γνώση.
Ζούμε σε μια εποχή όπου η κοινωνία χρειάζεται περισσότερο από ποτέ αξιόπιστη ενημέρωση και ταυτόχρονα δείχνει λιγότερη διάθεση να πληρώσει γι' αυτή. Είναι μια αντίφαση που δεν έχει ακόμη λυθεί. Και ίσως είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η δημοσιογραφία.
Σκέφτομαι συχνά ότι η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι τεχνολογική. Είναι ψυχολογική. Οι παλιές γενιές μεγάλωσαν με την ιδέα ότι η εφημερίδα είναι θεσμός. Οι νεότερες μεγάλωσαν με την ιδέα ότι η πληροφορία είναι υπηρεσία. Και οι υπηρεσίες, στον ψηφιακό κόσμο, πρέπει να είναι άμεσες, προσωποποιημένες και, ιδανικά, δωρεάν. Η σχέση μέσου και μηνύματος μεταλλάσσεται διαρκώς.
Σήμερα η ενημέρωση δεν περνά μόνο από δημοσιογράφους και εκδότες. Περνά από πλατφόρμες, αλγόριθμους, μηχανές αναζήτησης και πλέον από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Αυτά αποφασίζουν τι θα δούμε, πότε θα το δούμε και αν θα το δούμε. Και όσο πιο πολύ μεταφέρεται εκεί η προσοχή του κοινού, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τα παραδοσιακά μέσα να συντηρήσουν το μοντέλο τους.
Δεν πιστεύω ότι η λεγόμενη σοβαρή ή έγκυρη δημοσιογραφία θα εξαφανιστεί. Η ανάγκη της κοινωνίας για αλήθεια, για έλεγχο εξουσίας, για αφήγηση της πραγματικότητας, είναι βαθιά ανθρώπινη. Αλλά πιστεύω ότι αλλάζει η μορφή της. Και σε αυτή τη μετάβαση θα χαθούν πράγματα. Ίσως χαθεί η πολυφωνία. Ίσως χαθεί η πολυτέλεια του χρόνου που απαιτεί η βαθιά έρευνα. Ίσως χαθεί η αίσθηση ότι η ενημέρωση είναι δημόσιο αγαθό.
Κάποιες φορές αναρωτιέμαι αν ζούμε απλώς μια ακόμη τεχνολογική μετάβαση, όπως από τη λινοτυπία στη φωτοσύνθεση, ή αν ζούμε κάτι βαθύτερο. Μια αλλαγή στον τρόπο που οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται την αλήθεια. Η πληροφορία θα συνεχίσει να υπάρχει. Θα είναι περισσότερη από ποτέ. Αλλά η ενημέρωση, η πραγματική, ελεγμένη, ανεξάρτητη ενημέρωση, θα έχει πάντα κόστος. Το ερώτημα της εποχής μας δεν είναι αν μπορούμε να παράγουμε πληροφορία. Μπορούμε, και μάλιστα υπερβολικά εύκολα. Το ερώτημα είναι αν, ως κοινωνίες, είμαστε ακόμη διατεθειμένοι να πληρώνουμε το κόστος της αλήθειας.
• *Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Andros24 (andros24.gr) με τίτλο «Πληροφορία, ενημέρωση, επικοινωνία και το κόστος της αλήθειας». Ο Γιάννης Βαθυάς είναι πολύπειρος δημοσιογράφος και ανάμεσα στa Μέσα που υπηρέτησε κορυφαία θέση κατέχει η Καθημερινή, στην οποία επί δεκαετίες υπήρξε διευθυντικό στέλεχος. Σήμερα είναι επικεφαλής του γραφείου Τύπου του Δήμου Άνδρου. (Harddog)
You are receiving this email because you subscribed to this feed at https://blogtrottr.com?lctg=1169672
If you no longer wish to receive these emails, you can unsubscribe here:
https://blogtrottr.com/unsubscribe/nfz/FfCjQp?lctg=1169672